Alimenty od małżonka – kiedy mogę ich żądać?

Alimenty od małżonka po rozwodzie – kiedy możesz ich żądać?

Alimenty kojarzą się przede wszystkim z dziećmi. Po rozwodzie może się jednak zdarzyć, że to Twój były małżonek będzie musiał płacić alimenty Tobie.

W rozmowach z Klientami widzę, że ta możliwość nadal nie jest oczywista. Wiele osób zakłada, że wraz z rozwodem definitywnie kończą się również wszelkie obowiązki finansowe między małżonkami.

Nie dzieje się tak zawsze. Znaczenie ma przede wszystkim Twoja sytuacja finansowa oraz to, czy sąd orzekał o winie za rozpad Waszego małżeństwa.

Kiedy możesz otrzymać alimenty?

Są dwie główne sytuacje.

Pierwsza dotyczy niedostatku. Druga – rozwodu z wyłącznej winy Twojego małżonka.

Różnica między nimi jest bardzo ważna. Zwracam na nią szczególną uwagę, ponieważ w praktyce może przesądzić nie tylko o tym, czy możesz żądać alimentów, ale również na jakich zasadach.

Gdy nie wystarcza Ci na podstawowe potrzeby

Możesz domagać się alimentów, jeżeli po rozwodzie znajdziesz się w niedostatku i nie zostałeś uznany za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa.

Co to oznacza w praktyce?

Nie musisz być osobą bez żadnych dochodów. Chodzi o sytuację, w której nie jesteś w stanie samodzielnie pokryć swoich uzasadnionych potrzeb, np. kosztów mieszkania, jedzenia, leczenia czy innych podstawowych wydatków.

To ważne, ponieważ pojęcie niedostatku bywa rozumiane zbyt wąsko. To, że otrzymujesz wynagrodzenie, emeryturę czy inne świadczenie, nie oznacza jeszcze, że nie możesz domagać się alimentów.

Przykład:

Po rozwodzie otrzymujesz emeryturę w wysokości 2 500 zł. Sam czynsz, leki, żywność i podstawowe rachunki kosztują Cię około 3 500 zł miesięcznie. Ze względu na wiek i stan zdrowia nie możesz zwiększyć swoich dochodów.

W takiej sytuacji możesz domagać się od byłego małżonka alimentów, jeżeli jego możliwości finansowe pozwalają mu na ich płacenie.

Gdy rozwód nastąpił z wyłącznej winy małżonka

Tutaj zasady są dla Ciebie korzystniejsze.

Jeżeli sąd uzna Twojego małżonka za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa, możesz żądać alimentów nawet wtedy, gdy jesteś w stanie samodzielnie się utrzymać.

Nie musisz znajdować się w niedostatku.

Wystarczy, że rozwód spowoduje istotne pogorszenie Twojej sytuacji materialnej.

To właśnie ten element często zaskakuje osoby, z którymi rozmawiam. Możesz pracować, osiągać własne dochody i samodzielnie się utrzymywać, a mimo to mieć podstawy do żądania alimentów od byłego małżonka.

Przykład:

Ty zarabiasz 5 000 zł miesięcznie, a Twój małżonek 15 000 zł. Podczas małżeństwa wspólnie korzystaliście z tych dochodów i żyliście na określonym poziomie.

Po rozwodzie jesteś w stanie samodzielnie się utrzymać, ale Twoja sytuacja finansowa wyraźnie się pogarsza.

Jeżeli sąd uznał małżonka za wyłącznie winnego rozpadu Waszego związku, możesz domagać się alimentów mimo tego, że masz własne dochody.

A jeśli przez lata zajmowałeś się domem?

Możliwa jest również inna sytuacja.

W swojej praktyce spotykam się również ze sprawami, w których różnica w dochodach małżonków nie pojawiła się przypadkowo, lecz była konsekwencją sposobu, w jaki przez lata funkcjonowała cała rodzina.

Przykład:

Przez kilkanaście lat małżeństwa zajmujesz się przede wszystkim domem i dziećmi. Pracujesz w mniejszym wymiarze albo przez pewien czas w ogóle nie pracujesz. Twój małżonek w tym czasie rozwija swoją karierę i osiąga wysokie dochody.

Po rozwodzie wracasz na rynek pracy, ale zarabiasz znacznie mniej.

Jeżeli druga strona została uznana za wyłącznie winną, sąd może brać pod uwagę również to, jak wyglądał Wasz dotychczasowy sposób życia i jak rozwód wpłynął na Twoją sytuację.

Czy wyłączna wina oznacza, że na pewno dostaniesz alimenty?

Nie.

Samo ustalenie wyłącznej winy małżonka nie wystarczy.

Musisz jeszcze pokazać, że rozwód rzeczywiście pogorszył Twoją sytuację materialną.

Dlatego zawsze zwracam uwagę, aby nie sprowadzać tej kwestii wyłącznie do samego rozstrzygnięcia o winie. Trzeba jeszcze wykazać jego finansowe konsekwencje dla Ciebie.

Przykład:

Twój małżonek został uznany za wyłącznie winnego, ale oboje macie podobne dochody i po rozwodzie Wasza sytuacja finansowa pozostaje na zbliżonym poziomie.

Samo orzeczenie o winie nie oznacza wtedy automatycznie, że otrzymasz alimenty.

Ile możesz otrzymać?

Nie ma jednej stawki ani prostego przelicznika.

Nie działa tu zasada: „małżonek zarabia 10 000 zł, więc należy mi się określony procent jego pensji”.

To również jedno z pytań, które często słyszę podczas konsultacji: „Ile alimentów mogę dostać?”. Bez poznania konkretnych dochodów, wydatków i możliwości finansowych obu stron nie mogę odpowiedzialnie podać jednej kwoty.

Sąd bierze pod uwagę Twoją sytuację, uzasadnione potrzeby oraz możliwości finansowe drugiej strony.

Dlatego jeśli żądasz alimentów, pokaż, ile kosztuje Cię miesięczne utrzymanie i z czego wynikają te wydatki.

Pomocne mogą być rachunki, faktury, potwierdzenia opłat czy inne dokumenty pokazujące Twoje koszty.

Jak długo były małżonek może płacić alimenty?

To zależy od tego, jak zakończyła się Wasza sprawa rozwodowa.

Jeżeli druga strona nie została uznana za winną rozpadu małżeństwa, obowiązek ten kończy się po 5 latach od rozwodu. W wyjątkowych sytuacjach sąd może ten okres przedłużyć.

Jeżeli natomiast alimenty płaci były małżonek uznany za wyłącznie winnego, nie obowiązuje automatyczny limit 5 lat.

Czy musisz czekać do zakończenia rozwodu?

Nie.

Alimentów możesz domagać się już w sprawie rozwodowej.

Jeżeli potrzebujesz środków na utrzymanie jeszcze przed wydaniem wyroku, możesz również wystąpić o ich zabezpieczenie na czas trwania postępowania.

Dlatego o alimentach dobrze pomyśleć już na etapie przygotowywania pozwu albo odpowiedzi na pozew, a nie dopiero wtedy, gdy zapadnie wyrok rozwodowy.

Zanim zgodzisz się na rozwód bez orzekania o winie

Jeżeli zależy Ci na szybkim zakończeniu sprawy, rozwód bez orzekania o winie może wydawać się najprostszym rozwiązaniem.

Podczas konsultacji często słyszę: „Nie chcę już walczyć o winę. Chcę po prostu szybko zakończyć rozwód”. Rozumiem takie podejście, ale przed podjęciem tej decyzji zawsze zwracam uwagę również na jej konsekwencje prawne i finansowe.

Jeżeli Twój małżonek zarabia znacznie więcej, przez lata Wasze dochody były bardzo nierówne albo zrezygnowałeś z części własnej kariery dla rodziny, kwestia winy może mieć znaczenie również dla Twojej sytuacji po rozwodzie.

Chcesz dowiedzieć się więcej, przeczytaj także inne artykuły.

Kiedy warto walczyć o rozwód z wyłącznej winy małżonka?